Scroll to top

Βιοδυναμική και εναλλακτικά μοντέλα γεωργίας


No comments

Γράφει η Εύη Καπλάνη

 

Οι εναλλακτικές μέθοδοι γεωργίας κερδίζουν ολοένα και περισσότερο τις διεθνείς αγορές, αυξάνοντας τη ζήτηση σε όλο το κόσμο. Ήδη στη Γερμανία, Αυστρία και Γαλλία τα τελευταία πέντε χρόνια, υπάρχει εκτεταμένη ζήτηση βιοδυναμικών προϊόντων κάτι το οποίο έχει τραβήξει την προσοχή αγροτικών επιχειρήσεων και παραγωγών. Τι είναι όμως η βιοδυναμική γεωργία και κατά πόσο διαφέρει από τη βιολογική;

Η βιοδυναμική γεωργία είναι μια μέθοδος βιολογικής γεωργίας που στηρίζεται στις αρχές του Αυστριακού Επιστήμονα και Φιλόσοφου, Rudolf Steiner. Μέσα από μια σειρά εννέα διαλέξεων το 1924, ο Steiner όρισε το φιλοσοφικό υπόβαθρο στο οποίο στηρίχτηκε η δημιουργία της βιοδυναμικής γεωργίας. Στόχος του συγκεκριμένου μοντέλου γεωργίας αποτελεί ο σεβασμός στους ρυθμούς της φύσης. Σύμφωνα με τη θεωρία το έδαφος αντιμετωπίζεται ως ζωντανός οργανισμός, ενώ η γεωργία αποτελεί την πράξη μέσα από την οποία ενδυναμώνεται η φύση. Γενικότερα, στη βιοδυναμική γεωργία όπως και στη βιολογική απαγορεύεται η χρήση γεωργικών φαρμάκων για την καταπολέμηση ασθενειών και εντομολογικών προσβολών. Σχετικά με τη χρήση λιπασμάτων, στην περίπτωση της βιοδυναμικής γεωργίας τα λιπάσματα που χρησιμοποιούνται είναι κατά κύριο λόγο φυσικά και προέρχονται από την ίδια την φύση (π.χ. κοπριά αγελάδας).

Αυτό που αντιτάσσει αρκετούς επιστήμονες στην συγκεκριμένη θεωρία της βιοδυναμικής γεωργίας είναι η ολιστική προσέγγιση που έχει και η χρησιμοποίηση όρων από την ανθρωποσοφία. Ο επιστημονικός κόσμος δεν θεωρεί αποδεκτό και επιστημονικά τεκμηριωμένο το γεγονός ότι η φυτική παραγωγή εξαρτάται από τις φάσεις της σελήνης και την απόστασή της από την γη, καθώς και από την ύπαρξη πλανητών και αστεριών. Πολλοί επιστήμονες στην Αμερική χαρακτηρίζουν τα βιοδυναμικά προϊόντα «Somewhere Between Science and Faith». Τα βιοδυναμικά προϊόντα σήμερα πιστοποιούνται από τον οργανισμό Demeter σε παγκόσμιο επίπεδο και καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα αγροτικών προϊόντων.

Μια άλλη εναλλακτική μέθοδος καλλιέργειας εμφανίστηκε όταν ο Αυστραλός ερευνητής Bill Mollison δημιούργησε την έννοια «permaculture». Η Περμακουλτούρα ή αεικαλλιέργεια είναι η επιστήμη σχεδιασμού οικοσυστημάτων που εμπνέεται από τους νόμους της φύσης ώστε να παρέχει την τροφή και την ενέργεια που χρειάζεται με βιώσιμο τρόπο. Με βάση αυτές τις αρχές έχουν δημιουργηθεί οι λεγόμενοι «φυσικοί οίνοι» που τα τελευταία χρόνια εμφανίζουν αυξημένη ζήτηση στις διεθνείς αγορές. Στον Ελλαδικό χώρο υπάρχουν σήμερα αρκετοί παραγωγοί που εφαρμόζουν τις αρχές της περμακουλτούρας και συνολικά 7 οινοποιεία που παράγουν φυσικούς οίνους. Ο μεγαλύτερος προβληματισμός ως προς τη συγκεκριμένη μέθοδο καλλιέργειας αφορά την «ελευθερία» που παρέχει ως προς την υλοποίηση συγκεκριμένων καλλιεργητικών τεχνικών, έτσι ώστε να θεωρηθεί το τελικό προϊόν ότι συμβαδίζει με τις αρχές αυτές. Επειδή δεν υπάρχει κάποιος οργανισμός που να πιστοποιεί τα προϊόντα και τους φυσικούς οίνους, ο κάθε παραγωγός και επιχείρηση έχει την δυνατότητα να χαρακτηρίσει τα προϊόντα του, προϊόντα περμακουλτούρας. Στην Ελλάδα λειτουργούν ομάδες μέσα από τις οποίες μπορεί κανείς να ενημερωθεί για αυτές τις αρχές και μεθόδους καλλιέργειας.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ως εναλλακτική μέθοδος καλλιέργειας η αναγεννητική γεωργία (regenerative agriculture). Η συγκεκριμένη μέθοδος αντιμετωπίζει τη γη πιο ολιστικά, υποστηρίζοντας πως οι μονοκαλλιέργειες δεν έχουν καλή επίδραση στο έδαφος και τη βιοποικιλότητα. Οι πρακτικές της έχουν ως στόχο την αύξηση της βιοποικιλότητας τον εμπλουτισμό του εδάφους, τη βελτίωση της ποιότητας του νερού και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι έχουν πραγματοποιηθεί μελέτες που έχουν αναδείξει ποια θαμνώδη ή/και ποώδη φυτά είναι συμβατά με κάθε μονοκαλλιέργεια και προσφέρουν τα καλύτερα αποτελέσματα όχι μόνο για την καλλιέργεια, αλλά για το έδαφος και το περιβάλλον. Σήμερα στην Ελλάδα έχουν ξεκινήσει και δημιουργούνται ομάδες παραγωγών που εντάσσουν τις μεθόδους αυτές στις καλλιέργειές τους, καθώς παρατηρείται μεγάλη άνοδος στην τιμή πώλησης του τελικού προϊόντος στις παγκόσμιες αγορές.

Τα συγκεκριμένα μοντέλα γεωργίας αποτελούν την νέα τάση της εποχής που θα απασχολήσει αρκετά τους επιστήμονες τα επόμενα χρόνια. Η κλιματική αλλαγή, η ανάγκη για παραγωγή προϊόντων πιο φιλικά προς το περιβάλλον, η ελαχιστοποίηση χρήσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων και χημικών λιπασμάτων είναι θέματα που αποδεδειγμένα απασχολούν το καταναλωτικό κοινό σε διεθνές επίπεδο. Όλα αυτά εντείνουν την επιθυμία δημιουργίας μίας πιο «πράσινης» γεωργίας, λίγο πριν την έκδοση της Νέας ΚΑΠ που όπως φαίνεται θα έχει πιο περιβαλλοντικό χαρακτήρα.

Post a Comment