Scroll to top

Chilling Injury και πως αντιμετωπίζεται


No comments

Γράφει η Φαίδρα Φυτώκα

 

Chilling Injury (CI) είναι μια διαταραχή που προκαλείται σε φρούτα και λαχανικά όταν εκτίθενται σε χαμηλές θερμοκρασίες και όχι σε θερμοκρασίες κατάψυξης. Για παράδειγμα, οι τομάτες εμφανίζουν συμπτώματα CI όταν αποθηκεύονται σε θερμοκρασίες κάτω από 12 0C. Οι χαμηλές θερμοκρασίες είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος επιβράδυνσης του μεταβολισμού των καρπών αλλά φρούτα και λαχανικά τροπικής και ημιτροπικής προέλευσης είναι ευαίσθητα στο φαινόμενο του CI. Βέβαια, τα φρούτα αυτής της προέλευσης ωριμάζουν ταχύτατα όταν δεν αποθηκεύονται σε χαμηλές θερμοκρασίες. Έτσι, προκύπτει το ερώτημα ποιες θερμοκρασίες είναι κατάλληλες για την αποθήκευση τέτοιων φρούτων.

Τυπικά συμπτώματα αυτής της διαταραχής είναι κυρίως αναπτυξιακές διαταραχές και φυσιολογικά συμπτώματα. Πιο συγκεκριμένα, αναστολή ή επιβράδυνση την ωρίμανσης των καρπών, υπερβολικό μαλάκωμα, απουσία γεύσης και αρώματος και δυσκολία ανάπτυξης χρώματος είναι κάποια από τις διαταραχές της ανάπτυξης που προκαλεί το CI. Από την άλλη, η ανάπτυξη στιγμάτων στην επιφάνεια των φρούτων, το κιτρίνισμα της επιδερμίδας, η αποσύνθεση των ιστών που προκαλούν καφέτιασμα της σάρκας, η μάλλινη υφή (Εικόνα 1) και η σήψη που προκαλείται από βακτηριακές ή μυκητολογικές προσβολές είναι κάποια από τα φυσιολογικά συμπτώματα της διαταραχής.

Εικόνα 1. Συμπτώματα chilling injury σε ροδάκινα και νεκταρίνια.(Α) Μάλλινη υφή σε καρπούς ροδάκινων, (Β) υγιή καρποί και καρποί που αναπτύχθηκε εσωτερικό καφέτιασμα, (Γ) υγιή νεκταρίνια και νεκταρίνια που αναπτύχθηκε εσωτερικό κοκκίνισμα λόγω CI (https://www.sciencedirect.com/).

CI μπορεί να προκληθεί στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων τροπικών φρούτων συνήθως μέσω θαλάσσης. Βασική δυσκολία των συμπτωμάτων του CI είναι ότι αυτά δεν γίνονται ορατά κατά την διάρκεια της αποθήκευσης σε χαμηλές θερμοκρασίες αλλά παρά μόνο όταν βρεθούν για κατανάλωση.

Συνήθως το CI προκαλείται από την ρήξη των μεμβρανών και την διαρροή ηλεκτρολυτών από αυτές. Οι χαμηλές θερμοκρασίες καθιστούν τις μεμβράνες λιγότερο ρευστές και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η διαδικασία της αναπνοής να είναι λιγότερο αποδοτική. Κάποια από τα ενδιάμεσα προϊόντα της αναπνοής καλούνται αντιδραστικά είδη οξυγόνου. Τα είδη αυτά, οξειδώνουν τα λιπίδια των μεμβρανών με αποτέλεσμα την ρήξη αυτών και τον θάνατο των κυττάρων. Σε φυσιολογικές συνθήκες περίπου 1% των μεμβρανών οξειδώνεται αλλά σε συνθήκες χαμηλών θερμοκρασιών το ποσοστό αυτό αυξάνεται. Τα φρούτα και τα λαχανικά γενικά μπορούν να αντιμετωπίσουν ένα μικρό ποσοστό χαμηλών θερμοκρασιών και να επανέλθουν. Οι κρίσιμες θερμοκρασίες για κάθε είδος είναι δύσκολο να προσδιοριστούν καθώς εξαρτώνται από το είδος, την ποικιλία και τις συνθήκες καλλιέργειας. Ενδεικτικά όμως μπορεί να αναφερθεί ότι οι τομάτες, τα ροδάκινα, τα νεκταρίνια, τα μάνγκο και τα αβοκάντο δεν πρέπει να αποθηκεύονται σε θερμοκρασίες <12 0C καθώς εμφανίζουν βασικά συμπτώματα CI.

Τα φυτά διαθέτουν δυο μηχανισμούς που λειτουργούν σαν φυσική άμυνα εναντίον των συμπτωμάτων του CI. Ο πρώτος είναι η παρουσία ακόρεστων λιπαρών οξέων στην διπλή στοιβάδα των μεμβρανών και ο δεύτερος η παρουσία αντιοξειδωτικών στην διπλή στοιβάδα.

Πριν την εμφάνιση των ορατών συμπτωμάτων το CI μπορεί να προσδιοριστεί με την μέτρηση διαρροής των ηλεκτρολυτών και με την απώλεια του βάρους των φρούτων που αποτελεί την ευκολότερη και πιο αξιόπιστη μέθοδο μέτρησης.

Ένας τρόπος αντιμετώπισης του CI είναι η εφαρμογή του 1-ΜCP (ανασταλτική ουσία αιθυλενίου) κατά την αποθήκευση των προϊόντων. Το 1-MCP βοηθάει καθώς η έκθεση στο αιθυλένιο αυξάνει την ευαισθησία των φρούτων σε χαμηλές θερμοκρασίες. από την άλλη, η δράση αυτής της ουσίας είναι περίπλοκη και διαφορετική ανάλογα το είδος. Για παράδειγμα, λειτουργεί αποτελεσματικά στα δαμάσκηνα ενώ στα πορτοκάλια δεν λειτουργεί καθόλου. Τελικά, η χρήση του 1-MCP είναι επικίνδυνη και ακριβή οπότε δεν συνίσταται. Άλλος ένας τρόπος αντιμετώπισης είναι η βύθιση των φρούτων, πριν την αποθήκευση τους, σε ζεστό νερό. Συνήθως πρόκειται για βύθιση διάρκειας 2-5 λεπτών στους 40-50 0C. Η μέθοδος αυτή αυξάνει την αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες σε τομάτες, ακτινίδια, εσπεριδοειδή. Ακόμα, η διακοπτόμενη θέρμανση των καρπών, κατά την αποθήκευση τους, συνήθως κάθε 7 ημέρες στους 20 0C,αν και είναι εξαρτώμενη από την ποικιλία του είδους αλλά και από τις συνθήκες καλλιέργειας τους φαίνεται να είναι αποτελεσματική στις τομάτες και στις πιπεριές. Τέλος, η αντοχή των καρπών στο CI μπορεί να αυξηθεί κατά την καλλιέργεια τους με την χρήση υπέρυθρης LED ακτινοβολίας όταν πρόκειται για είδη που καλλιεργούνται σε θάλαμο ή σε θερμοκήπιο.

Post a Comment