Scroll to top

Σχεδιασμός Συστήματος Αμειψισποράς


No comments

Γράφει η Φαίδρα Φυτώκα

 

Ως αμειψισπορά ορίζεται η εναλλαγή καλλιεργειών στο ίδιο χωράφι. Η αμειψισπορά μπορεί να περιέχει και αγρανάπαυση. Στόχος αυτού του συστήματος είναι, ο εμπλουτισμός του εδάφους με συστατικά που άλλα φυτά απορροφούν και άλλα αποδίδουν στο έδαφος. Η συνεχής μονοκαλλιέργεια έχει σαν αποτέλεσμα την εξάντληση του εδάφους από θρεπτικά συστατικά τα οποία απορροφούν τα φυτά, σε κάθε καλλιεργητική περίοδο. Κάποια από τα πλεονεκτήματα του συστήματος της αμειψισποράς είναι:

  • Η διατήρηση ή η αύξηση της γονιμότητας του εδάφους, η οποία επιτυγχάνεται με την αποτελεσματική αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων του εδάφους, την αύξηση της οργανικής ουσίας και του αζώτου, την προστασία από την διάβρωση και την βελτίωση της φυσικής σύστασης του εδάφους.
  • Η καταπολέμηση των παρασίτων των φυτών και ειδικότερα των εδαφογενών εχθρών και ασθενειών.
  • Η αύξηση της απόδοσης ποιοτικά και ποσοτικά.
  • Η αντιμετώπιση οικονομοτεχνικών προβλημάτων

Ο σχεδιασμός ενός συστήματος αμειψισποράς είναι μια περίπλοκη διαδικασία που πρέπει να λαμβάνει υπόψη πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες. Αρχικά, τα χαρακτηριστικά και οι ανάγκες της συγκεκριμένης περιοχής όπως ο αριθμός των αγροτεμαχίων, το μέγεθος του καθενός, η ποιότητα του νερού καθώς και οι τοπικές ανάγκες σε νερό και θρεπτικά συστατικά και o τύπος των καλλιεργούμενων φυτών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Ακόμα, οικονομικές μελέτες που να περιλαμβάνουν αναλυτικά το κόστος, τα ρίσκα και το κέρδος του συστήματος αμειψισποράς. Επίσης, τα εδαφικά χαρακτηριστικά του αγρού όπως τα επίπεδα διάβρωσης του εδάφους, η οργανική ουσία και τα επίπεδα των αποθηκευμένων θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος πρέπει να αναλύονται και να λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό του συστήματος. Τέλος, μια ανάλυση σχετικά με την διαχείριση των ζιζανίων, των εχθρών και των ασθενειών είναι απαραίτητη. Ειδικότερα, εδαφογενείς ασθένειες (φουζάριο, βερτισίλιο κα) που μπορεί να αποτελούν πρόβλημα για την περιοχή καθώς και ετήσια ή πολυετή είδη ζιζανίων της περιοχής πρέπει να είναι γνωστά κατά τον σχεδιασμό του συστήματος έτσι ώστε να επιλεχθούν τα κατάλληλα είδη φυτών.

Τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθηθούν κατά τον σχεδιασμό ενός συστήματος αμειψισποράς είναι τα παρακάτω. Αρχικά, πρέπει να γίνει ένα σχέδιο καλλιέργειας που θα περιλαμβάνει την επιλογή διαφορετικών καλλιεργειών, την ακριβή τοποθεσία που θα εφαρμοστεί η αμειψισπορά και ένα πλάνο αντιμετώπισης των ζιζανίων. Στην συνέχεια, το συγκεκριμένο πλάνο καλλιέργειας θα πρέπει να αξιολογηθεί ως προς το εάν είναι εφαρμόσιμο σύμφωνα με τους διαθέσιμους πόρους (νερό, θρεπτικά συστατικά) της περιοχής. Τέλος, ως τελευταίο βήμα είναι απαραίτητη μια αξιολόγηση του σχεδίου καλλιέργειας ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του αλλά και τα οικονομικά αποτελέσματα αυτού.

Ειδικότερα, στην επιλογή των καλλιεργειών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ένα σχέδιο αμειψισποράς, εκτός από αυτά που έχουν αναφερθεί παραπάνω ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη (εδαφικές απαιτήσεις, κλίμα, κα) πρέπει τα είδη των καλλιεργειών να διαφέρουν και στα παρακάτω. Οι καλλιέργειες που χρησιμοποιούνται για αμειψισπορά θα πρέπει να ανήκουν σε διαφορετικές βοτανικές οικογένειες, να διαφέρουν ως προς το μέρος συγκομιδής (ρίζες με καρπούς) και να έχουν διαφορετική περίοδο ανάπτυξης. Σε ένα σχέδιο αμειψισποράς δεν πρέπει μετά από μια καλλιέργεια να ακολουθείται καλλιέργεια από φυτά που ανήκουν στο ίδιο είδος ή στην ίδια βοτανική οικογένεια ή είδη φυτών ευαίσθητα σε εδαφογενείς ασθένειες που σχετίζονται με την συγκεκριμένη περιοχή. Μετά από καλλιέργεια που είχε αρνητική επίδραση στην γονιμότητα του εδάφους, πρέπει να ακολουθεί είδος με θετική επίδραση όπως καλλιέργεια ψυχανθών για αύξηση του αζώτου στο έδαφος. Τέλος, οι ημερομηνίες σποράς και συγκομιδής κάθε καλλιέργειας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, στο σχέδιο αμειψισποράς, συμπεριλαμβανομένου και χρόνου ανάμεσα από τις καλλιέργειες για σωστή προετοιμασία του εδάφους.

Ένα ενδεικτικό σύστημα αμειψισποράς είναι μετά από καλλιέργεια πατάτας, να ακολουθεί καλλιέργεια ψυχανθών για εμπλουτισμό του εδάφους με άζωτο. Στην συνέχεια, να ακολουθεί καλλιέργεια φυτών (κουνουπίδι, μπρόκολο κα) που ανήκουν στην βοτανική οικογένεια Brassicaceae και τέλος να ακολουθούν καλλιέργειες με φυτά που έχουν ως μέρος συγκομιδής ρίζες όπως κρεμμύδια, καρότα κλπ. (Εικόνα 1).

Εικόνα 1. Είδη καλλιεργειών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ένα ενδεικτικό σχέδιο αμειψισποράς (https://psci.princeton.edu/).

Post a Comment