Scroll to top

Αγροδασοπονία-Περιγραφή του συστήματος και η επίδραση του στα έντομα επικονιαστές


No comments

Γράφει η Φαίδρα Φυτώκα

 

Η βιοποικιλότητα των εντόμων και ιδιαίτερα των επικονιαστών, βρίσκεται σε ύφεση. Μεγάλης κλίμακας γεωργικές τεχνικές έχουν ως αποτέλεσμα την καταστροφή φυσικών οικοτόπων και μια αντίστοιχη απώλεια στον πληθυσμό των εντόμων. Η αγροδασοπονία θεωρείται ως ένα από τα συστήματα που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος. Ως αγροδασοπονία (agroforestry) ορίζεται το σύστημα που συνδυάζει δένδρα, γεωργικές καλλιέργειες ή/και βόσκηση στην ίδια επιφάνεια και πρόκειται για μικτά συστήματα, που καλούνται αγροδασικά, με βασικό χαρακτηριστικό την παρουσία δέντρων. Γενικά, συναντώνται τρεις τύποι αγροδασικών συστημάτων. Τα δασογεωργικά, που λέγονται τα συστήματα που συνδυάζουν την παρουσία δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια (Εικόνα 1). Τα δασολιβαδικά, που είναι τα συστήματα που συνδυάζουν την παρουσία δέντρων και λιβαδικών φυτών / ζώων στην ίδια επιφάνεια. Τέλος, τα αγροδασολιβαδικά, που πρόκειται για συστήματα που συνδυάζουν δέντρα, γεωργικές καλλιέργειες και βόσκηση ζώων στην ίδια επιφάνεια. Το πιο ευρέως διαδεδομένο αγροδασικό σύστημα στην Ευρώπη είναι το δασογεωργικό και ιδιαίτερα αυτό στο οποίο σε σειρές δέντρων καλλιεργούνται ετήσια φυτά γιατί με αυτό τον τρόπο, καθίσταται εύκολη η χρήση μηχανημάτων. Ακόμα, τα συστήματα αυτά μπορούν να συμβάλλουν στους πληθυσμούς των επικονιαστών και είναι οικονομικά βιώσιμα.

Εικόνα 1. Δασογεωργικό σύστημα με σιτάρι και λεύκες, όπου το σιτάρι συγκομίζεται με μηχανικό τρόπο (https://yggdra.be/).

 

Κάποια βασικά πλεονεκτήματα των δασογεωργικών συστημάτων είναι:

• Τα δέντρα και οι θάμνοι του συστήματος, βελτιώνουν την χρήση του νερού στην ετήσια καλλιέργεια,

• Με την προσθήκη των ετήσιων καλλιεργειών, αυξάνεται η οργανική ουσία του εδάφους,

• Οι γραμμές με ετήσια φυτά σε συνδυασμό με την παρουσία υψηλού ποσοστού δέντρων, βελτιώνει την βιοποικιλότητα της περιοχής,

• Τα δέντρα λειτουργούν σαν ανεμοφράκτες και προστατεύουν την καλλιέργεια από τους ισχυρούς ανέμους,

• Τα δέντρα σαν φράχτες προσφέρουν σημαντικά μέτρα κατά της διάβρωσης του εδάφους και της απορροής που προκαλείται από δυνατές βροχές ιδιαίτερα σε εντατικά καλλιεργημένες περιοχές.

• Τα δέντρα μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα του νερού, την αποθήκευση άνθρακα στην βιομάζα των δέντρων και υπόγεια και υπέργεια και να συμβάλουν στην κλιματική αλλαγή.

 

Εκτός από τα πλεονεκτήματα το σύστημα έχει και κάποια μειονεκτήματα που συνήθως αφορούν φαινόμενα ανταγωνισμού μεταξύ των καλλιεργειών. Πιο συγκεκριμένα,

• Η σκίαση που δημιουργείται μεταξύ των δέντρων και της ετήσιας καλλιέργειας μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη των φυτών λόγω μειωμένης έκθεσης απευθείας στην ηλιακή ακτινοβολία.

• Απώλειες σοδειάς λόγω ανταγωνισμού μεταξύ των καλλιεργειών για νερό και θρεπτικά συστατικά έχουν καταγραφεί σε κάποιες περιπτώσεις.

 

Πάνω από 70% της καλλιέργειας τροφίμων και πάνω από το 35% της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων εξαρτάται έστω και μερικά από την επικονίαση. Εκτός από τον σχηματισμό των καρπών, η επικονίαση επιδρά στην ποιότητα και στην απόδοση της καλλιέργειας. Τα αγροδασικά συστήματα αποτελούν μια λύση στο πρόβλημα της μείωσης των επικονιαστών εντόμων. Οι άγριες μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές χρειάζονται φωλιές και άνθη για νέκταρ και γύρη. Επιπρόσθετα, οι φωλιές και τα άνθη των επικονιαστών πρέπει να μην απέχουν μεγάλη απόσταση μεταξύ τους. Στα δασογεωργικά συστήματα τα άνθη των φυτών και τα δέντρα που προσφέρουν φωλιές στους επικονιαστές βρίσκονται στην ίδια επιφάνεια. Επομένως, σε ένα τέτοιο σύστημα οι επικονιαστές μπορούν να βρουν αρκετά άνθη φυτών για νέκταρ και γύρη καθώς και φωλιές σε δέντρα σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους. Το νέκταρ και η γύρη είναι απαραίτητα στους επικονιαστές καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου, ακόμα και όταν τα φυτά δεν ανθίζουν. Τα δασογεωργικά συστήματα που προσφέρουν ποικιλία φυτών, στον ίδιο χώρο, που ανθίζουν σε διαφορετικό χρόνο από νωρίς την άνοιξη μέχρι τα μέσα χειμώνα μπορούν να προσφέρουν νέκταρ και γύρη για όλη την χρονιά. Ένα παράδειγμα, δασογεωργικού συστήματος φιλικό προς τους επικονιαστές θα ήταν σε μια έκταση να καλλιεργούνται οπωροφόρα δέντρα όπως μηλιά ή αχλαδιά μαζί με ιτιές τοποθετημένες στην άκρη του χωραφιού και τριφύλλι για την κάλυψη του εδάφους και σε αυτό το σύστημα θα προσφέρονται η γύρη και το νέκταρ για τους επικονιαστές από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Νοέμβριο. Ακόμα, η καλλιέργεια του τριφυλλιού μπορεί να προσφέρει στα δέντρα περισσότερο άζωτο λόγω αζωτοδέσμευσης.

Post a Comment