Scroll to top

Πλεονεκτήματα, αδυναμίες και υλοποιήσιμα σχέδια ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα


No comments

Γράφει ο Μουστακάκης Χρήστος

 

Ο πρωτογενής τομέας ανέκαθεν αποτελούσε, αποτελεί και θα αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, αλλά και κύρια δραστηριότητα με ισχυρά κοινωνικά ερείσματα στην ελληνική οικογένεια. Η βιοποικιλότητα στην χώρα μας είναι από τις πλουσιότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση που σημαίνει ότι έχουμε την δυνατότητα και το πλεονέκτημα να παράγουμε μοναδικά και ποιοτικά προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας.

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα στον τομέα της αγροδιατροφής, τα οποία στηρίζονται στην ποικιλομορφία της χώρας, στη ποικιλία των γεωργικών ειδών, τις ευνοϊκές συνθήκες του φυσικού περιβάλλοντος στις πεδινές περιοχές της χώρας, στην ποιότητα και τη θρεπτική αξία ενός σχετικά ευρέος φάσματος αγροτικών προϊόντων (ελιές, σταφύλι, όσπρια, εσπεριδοειδή και άλλα) και σε διατροφικές παραδόσεις που αναγνωρίζονται διεθνώς.

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα είναι ο τουρισμός της χώρας μας που αν αξιοποιηθεί έξυπνα μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά για την προώθηση των Ελληνικών Αγροδιατροφικών μας προϊόντων και την προβολή τους σε παγκόσμιο επίπεδο ενισχύοντας τις εξαγωγές. Για παράδειγμα σήμερα, επισκέπτονται την Κρήτη περίπου 4 εκατομμύρια τουρίστες, που αν αγόραζαν από ένα μπουκάλι ελαιόλαδο, θα πουλούσαμε 4 χιλιάδες τόνους τυποποιημένου ελαιόλαδου και παράλληλα θα προωθούσαμε παγκόσμια το προϊόν μας.

Ένα ακόμη αξιοσημείωτο πλεονέκτημα της χώρας μας κυρίως λόγω της γεωγραφικής της θέσης είναι η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας. Φωτοβολταϊκά έργα ως πάρκα σε χέρσες εκτάσεις ή στην στέγη των επιχειρήσεων μπορούν να μειώσουν σημαντικά το κόστος παραγωγής είτε σε επίπεδο εκμετάλλευσης, αν υπάρχει δυνατότητα, είτε ομαδικά από οργανώσεις παραγωγών, συνεταιρισμών, δήμων ή κοινοτήτων και παράλληλα να συμβάλλουν στην πράσινη συμφωνία και την προστασία του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, ένα φωτοβολταϊκό πάρκο σε μια κοινότητα μπορεί να καλύψει το κόστος ηλεκτρικού ρεύματος που απαιτείται για την άρδευση των καλλιεργειών της κοινότητας ή ένα φωτοβολταϊκό σύστημα στην στέγη ενός συνεταιρισμού μπορεί να καλύψει το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος που απαιτείται εξοικονομώντας πόρους για την αγορά σύγχρονου εξοπλισμού ή για άλλα λειτουργικά έξοδα.

Δυστυχώς τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας μας στον τομέα της αγροδιατροφής δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς λόγω σημαντικών και χρόνιων διαρθρωτικών αδυναμιών. Οι κυριότερες αδυναμίες είναι :

  • η μεγάλη εξάρτηση από επιδοτήσεις
  •  οι μικρές και κατακερματισμένες γεωργικές εκμεταλλεύσεις
  •  η χαμηλή παραγωγικότητα
  •  η αναποτελεσματική οργάνωση
  •  η χαμηλή ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και εξοπλισμού
  •  η ανεπαρκής επαγγελματική εκπαίδευση
  •  το χαμηλό επίπεδο έρευνας και ανάπτυξης και
  •  η ελλιπής προώθηση και ανάπτυξη εμπορικών σημάτων των ελληνικών προϊόντων

Το 40%-55% του αγροτικού εισοδήματος προέρχεται από τις άμεσες επιδοτήσεις. Είναι κρίσιμο και αναγκαίο η εισοδηματική στήριξη μέσω των επιδοτήσεων και η κατανομή αυτών να είναι στοχευμένη, λαμβάνοντας υπόψη συγκεκριμένα κοινωνικά, περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά κριτήρια και το αγροτικό εισόδημα, όσο είναι δυνατόν, να προέρχεται από την αγορά και αν είναι δυνατόν από εξαγωγές. Επίσης, μέσα από ένα στοχευμένο και υγιές χρηματοδοτικό πρόγραμμα μπορεί να ενισχυθούν αντίστοιχα προγράμματα συμβολαιακής γεωργίας.

Προς την ίδια κατεύθυνση μπορούν να δοθούν ενισχυμένα οικονομικά κίνητρα για την δημιουργία οργανώσεων ή ομάδων παραγωγών και συνεταιρισμών καθώς και για την ανάπτυξη της μεταποιητικής δραστηριότητας από συνεταιρισμούς και για τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού τους. Μόλις το 22% της αξίας της Γεωργικής Παραγωγής διακινείται μέσω των συνεταιρισμών ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη είναι 50%. Σήμερα στην Ελλάδα έχουμε το μικρότερο ποσοστό δημιουργίας Ομάδας Παραγωγών σε σχέση με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πιο συγκεκριμένα, ο βαθμός οργάνωσης στην Ευρώπη σε Ομάδες Παραγωγών είναι πάνω από 40%, ενώ στην Ελλάδα φτάνει μέχρι το 11%. Με βάση το κοινοτικό πλαίσιο οι αγρότες πρέπει να ενταχθούν σε οργανώσεις παραγωγών για να είναι δικαιούχοι επιδότησης και στήριξης.

Επιπλέον, χρειαζόμαστε ένα πλέγμα κινήτρων ή ευνοϊκών ρυθμίσεων για την προσέλκυση νέων αγροτών, οι οποίοι έχουν υψηλότερη εκπαίδευση και καλύτερη ανταπόκριση στην αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων παραγωγής και επιχειρηματικών στρατηγικών. Μόλις το 3,5% του συνόλου των αγροτών είναι έως 34 ετών ενώ η μέση ηλικία αυτών είναι τα 57 έτη. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι μόλις το 6,8% των αγροτών κατέχουν βασική ή πλήρη εκπαίδευση την στιγμή που το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη είναι το 32%. Επίσης, το ποσοστό των αρχικών εκμεταλλεύσεων ηλικίας 35 ετών που έχουν βασική ή πλήρη εκπαίδευση είναι μόλις το 25%.

Η συστηματική διεξαγωγή προγραμμάτων κατάρτισης που είναι εξειδικευμένες σε σύγχρονες εξελίξεις στον τομέα της αγροδιατροφής θα βοηθήσει να βελτιωθεί το ανθρώπινο δυναμικό. Η ενίσχυση της συνεργασίας με πανεπιστήμια και την ερευνητική κοινότητα θα συμβάλλει στην εισαγωγή καινοτομιών (όπως η γεωργία ακριβείας, η χρήση drones, η χρήση ρομποτικής κ.α) με απώτερο σκοπό την αύξηση της αποδοτικότητας ανά στρέμμα, την μείωση του κόστους παραγωγής, την επιλογή πιστοποιημένων σπόρων υψηλών προδιαγραφών, την ορθολογική χρήση του νερού άρδευσης και των λιπασμάτων και την μείωση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Τα παραπάνω σχέδια ανάπτυξης για αυξημένη επέκταση των εκμεταλλεύσεων, εκσυγχρονισμό, ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και καινοτομία θα βοηθήσουν και στην κατεύθυνση αύξησης της προστιθέμενης αξίας που έχουν τα προϊόντα αγροδιατροφής. Άλλες δράσεις προστιθέμενης αξίας είναι η δημιουργία συγγενικών προϊόντων που με βάση ένα προϊόν ο παραγωγός μπορεί να φτιάξει πολλά και διαφορετικά και να ενισχύσει έτσι τη διαπραγματευτική του δύναμη στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Κλασικό και επιτυχημένο παράδειγμα συγγενικών προϊόντων είναι οι ελιές Χαλκιδικής, οι οποίες γεμίζονται με 20 διαφορετικούς τρόπους (πιπεριές, φέτα, αμύγδαλο κα.) και πωλούνται σε όλες τις γωνιές του κόσμου. Τα συγκεκριμένα προϊόντα επιδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επιπρόσθετες προωθητικές δράσεις μπορούν να συνεισφέρουν στην κατεύθυνση προώθησης των προϊόντων είτε με την ανάπτυξη ισχυρών και αναγνωρίσιμων σημάτων είτε με ψηφιακές και άλλες σύγχρονες μεθόδους πωλήσεων όπως αυτές εξελίχθηκαν στον μέγιστο βαθμό την περίοδο της πανδημίας του COVID-2019. Πολύ σημαντική προωθητική δράση είναι επίσης και η διασύνδεση με διεθνή δίκτυα με έμφαση στις αγορές των χωρών της Βραζιλίας, Ρωσίας, Ινδίας, Κίνας και Νότιας Αφρικής καθώς και στη δημιουργία σημείων πώλησης στις κατά τόπους αγορές για την καλύτερη και πιο αποτελεσματική προώθηση.

Έχουμε την ποικιλομορφία και την βιοποικιλότητα, την τεχνογνωσία, το επιστημονικό υπόβαθρο από νέους επιστήμονες, την τεχνολογία που μπορεί να ενσωματωθεί με την γεωργία, σύγχρονο εξοπλισμό που μπορεί να αξιοποιηθεί. Χρειαζόμαστε να ενώσουμε όλους τους εμπλεκόμενους τομείς και να σχηματίσουμε μια ενιαία ομάδα όπου η φιλοσοφία της θα κατευθύνεται στο τι θα επενδύσει ο αγρότης για να κερδίσει κι όχι τι μπορεί να γλιτώσει, ώστε να μετατρέψουμε τις αδυναμίες μας σε προτερήματα και να τονώσουμε την Ελληνική Οικονομία.

Post a Comment