Scroll to top

Δάκος: Μια χρονιά με δυσκολίες και οι λύσεις της τεχνολογίας


No comments

Του Αρη Παναγιωτόπουλου, Γεωπόνου

Μάρτιος και Απρίλιος, δύο μήνες που σηματοδοτούν το τέλος και την αρχή της επόμενης ελαιοκομικής περιόδου.

Στο φετινό απολογισμό θα θυμόμαστε μία δύσκολη και όχι πολύ καλή χρονία για την ελαιοπαραγωγή.

Μειωμένη παραγωγή, ακραία καιρικά φαινόμενα, καύσωνες και παγετοί που άφησαν πίσω τους την εικόνα καμένων, “καψαλισμένων” δέντρων, σε συνδυασμό με τους βασικούς εχθρούς και ασθένειες της ελιάς – δάκο, γλοιοσπόριο, βακτηριακό καρκίνο  – μας βάζουν σε σκέψεις για την οργάνωση της νέας καλλιεργητικής περιόδου.

Ας επικεντρωθούμε στον, μάλλον, βασικότερο αλλά και πιο συζητημένο εχθρό της ελιάς, το δάκο.

Η χρονιά που πέρασε παρουσίασε γρήγορες μεταβολές των δεδομένων ανά περιόδους, το Καλοκαίρι και το Φθινόπωρο.

Ξαφνικές πτώσεις του υδραργύρου σε συνδυασμό με αυξημένη υγρασία είχαν σαν αποτέλεσμα την έξαρση των πληθυσμών και των προσβολών καθιστώντας τους προληπτικούς ψεκασμούς τις περισσότερες φορές άχρηστους και ανεπαρκείς.

Την αδυναμία της επάρκειας των προληπτικών ή και μαζικών ψεκασμών επιβαρύνει τις περισσότερες φορές ο λάθος και ξεπερασμένος προγραμματισμός τους. Αναγκαίος και επιτακτικός είναι ο έλεγχος των πληθυσμών και η έγκαιρη επέμβαση στις κρίσιμες μέρες, εμφάνισης (5-7 έντομα/ 7 ημέρες, στις παγίδες).

Ας δούμε τη σημασία των κλιματικών συνθηκών, ορίζοντας κάποιες θερμοκρασίες και επίπεδα υγρασίας ως κρίσιμα σημεία:

  • σαν γενικό φάσμα θερμοκρασιών εμφάνισης του δάκου είναι οι 9-24 °C σε θερμοκρασίες άνω των 35 °C σταματά η δραστηριότητα του ενηλίκου
  • σε θερμοκρασίες άνω των 32 °C παρουσιάζεται θνησιμότητα ωών
  • θερμοκρασίες 15-20 °C επιβραδύνουν την ανάπτυξη του εντόμου
  • σε σχετική ατμοσφαιρική υγρασία 55-75% παρατηρείται υψηλό ποσοστό εκκόλαψης προνυμφών

Με βάση τα παραπάνω και με προσοχή πάντα στις απότομες διακυμάνσεις υγρασίας και θερμοκρασίας καταστρώνεται το διαφορετικό σε κάθε περιοχή, αγροτεμάχιο και περίοδο, σχέδιο αντιμετώπισης του δάκου.

Πρέπει να τονίσουμε τη σημασία της διαφορετικότητας κάθε περιοχής, ακόμα και γειτονικών αγροτεμαχίων. Μικρές και όχι τόσο υπολογίσιμες μορφολογικές αλλαγές ακόμα και σε γειτονικά αγροτεμάχια μπορεί να αλλάζουν όλο το περιβάλλον, οπότε και τον αριθμό και ρυθμό των προσβολών. Περιοχές που συγκρατούν υγρασίες, με μεγάλη διάρκεια σκίασης και όχι καλά αεριζόμενες είναι ευάλωτες σε όλους τους εχθρούς και ασθένειες της καλλιέργειας.

Ένα επιπλέον σημαντικό στοιχείο για την αντιμετώπιση του δάκου είναι η γνώση των δυνατοτήτων μεταφοράς του εντόμου. Ο δάκος μπορεί να διανύσει κατά μέσο όρο 6,5  χιλιόμετρα χωρίς στάση, για να βρει ελαιώνες, ενώ μέσα σε ελαιώνες με μέτριο ποσοστό καρποφορίας παρατηρείται μεταφορά του 200-300m/βδομάδα. Τα παραπάνω νούμερα είναι πολύ σημαντικά στην εκτίμηση του πληθυσμού, βάση του ποσοστού καρποφορίας και του τρόπου αντιμετώπισης του δάκου.

Η foodstandard με την ολοκλήρωση του δεύτερου έτους του προγράμματος 611 των Ο.Ε.Φ. και σε συνεργασία με τοπικούς γεωπόνους μελετά τις πληροφορίες που συλλέγονται από τις καταγραφές των καλλιεργητικών φροντίδων, στα τετράδια των παραγωγων. Η μελέτη αυτή ολοκληρώνεται με την εποικοδομητική συνεργασία με τους καθηγητές του Γ.Π.Α. με σκοπό την ορθότερη και ολοκληρωμένη προστασία της παραγωγής.

Μία από αυτές τις συλλογικές προσπάθειες ολοκληρώθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο με την ημερίδα εκπαίδευσης των ελαιοπαραγωγών του ΑΣ Ένωσης Αγρινίου.

Η παρουσίαση των τρόπων αντιμετώπισης των εχθρών και ασθενειών της καλλιέργεια από τους καθηγητές κ. Περδίκη για τον δάκο και κ. Τσιτσιγίαννη για το γλοιοσπόριο ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση του καθηγητή κ. Πανάγου για τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά της ελιάς και πώς αυτά μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα του τελικού προϊόντος δημιουργώντας στους παραγωγούς νέους τρόπους σκέψης και σεβασμού του προϊόντος που παράγουν.

Μια νέα στρατηγική αντιμετώπισης δημιουργείται με τις δυνατότητες που μας δίνει η ψηφιακή παρακολούθηση του πληθυσμού του δάκου.

Ο λόγος για τον απομακρυσμένο και συνεχή έλεγχο παγίδων και αγροτεμαχίων με τη βοήθεια GPS και φωτογραφικών μηχανών που στέλνουν δεδομένα στον ηλεκτρονικό υπολογιστή ή smartphone του παραγωγού.

Η συνεχής λήψη δεδομένων οποιαδήποτε στιγμή και από οποιοδήποτε σημείο είναι ένα τεράστιο όφελος που μας προσφέρει η τεχνολογία. Τα δεδομένα της καλλιέργειας (καιρός, υγρασία εδάφους, φωτογραφία της καλλιέργειας και των παγίδων για μέτρηση των πληθυσμών) μπορούν να μοιράζονται απευθείας σε καλλιεργητή και γεωπόνο. Αυτό το δεδομένο επιτρέπει την άμεση εκτίμηση των παραμέτρων σε πραγματικό χρόνο και όχι με τον απαρχαιωμένο και λάθος τρόπο των περιγραφών μετά από τις κρίσιμές μέρες λόγω αδυναμίας των γεωπόνων και καλλιεργητών να είναι ταυτόχρονα σε περισσότερες από 5 καλλιέργειες ανά ημέρα.

Οι νέες τεχνολογίες όλο και περισσότερο κατακτούν το χώρο τους στην καλλιέργεια και γίνονται η δύναμη κάθε παραγωγού.

Τεράστιο ρόλο, λοιπόν, στο μέλλον θα παίξουν τα σύγχρονα “όπλα” που μας δίνει η τεχνολογία με την παράλληλη “αποδοχή” τους από τους νέους παραγωγούς.